માસ્તર, પ્રશ્ન માત્ર વિધ્યાર્થીને જ પૂછાય , અમને નહિ, શું સમજ્યા???

Ek kavy અછાંદસ.....
શિક્ષક મિત્રો, આપણે ભારત દેશના ભાવિ નાગરિકોને (બાળકો)ઘડ્વાના છે,
બોલો કરશો ને?
જી, સર.
વસતિ ગણતરી?
જી, સર.
ઢોર ગણતરી? 
જી, સર.
ઇલેકશન ડ્યુટી?
  જી, સર
. વિજ્ઞાનમેળો?
જી, સર.
ગરીબ કલ્યાણ મેળો?
  જી, સર.
સંડાસ બાંધકામ?
  જી, સર
. ગુણોત્સવ ?
  જી, સર.
પ્રવેશોત્સવ?
  જી, સર.
બી.એલ.ઓ.
  જી, સર.
રુટ કંડક્ટર? 
જી, સર.
વાંચે ગુજરાત ?
જી, સર.
તાલીમ ?
જી, સર.
લોકોને સમજાવવા,? (શૌચ)
જી, સર.
આધાર કાર્ડ (બાળકોના)
જી, સર.
બેંક અકાઉંટ (બાળકોના)
જી, સર.
સર, એક વાત પૂછુ?
હં...
હું ભણાવું ક્યારે, સર?
માસ્તર, પ્રશ્ન માત્ર વિધ્યાર્થીને જ પૂછાય ,
અમને નહિ, શું સમજ્યા???
જી, સર.
.................................ડો. સંતોષ દેવકર

વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ 2017ની સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ અને નવીનતમ્ કહી શકાય તેવી પ્રસ્તુતી નોબેલ પ્રાઇઝ મેળવી ચૂકેલા નવ વૈજ્ઞાનિકો છે

વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ 2017ની સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ અને નવીનતમ્ કહી શકાય તેવી પ્રસ્તુતી નોબેલ પ્રાઇઝ મેળવી ચૂકેલા નવ વૈજ્ઞાનિકો છે, જે આજથી સાયન્સ સિટી ખાતે શરૂ થતી નોબેલ પ્રાઇઝ સિરિઝ હેઠળ જીવનને વિજ્ઞાન કેવી રીતે અસર કરે છે તે વિશે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને વિદ્યાથીઓ સાથે સંવાદ કરશે.

આજથી અમદાવાદમાં...

એડા યોનાથ:2009
ક્ષેત્રઃરસાયણ વિજ્ઞાન(કેમિસ્ટ્રી)
વિશેષતાઃરિબોઝોમનું માળખું અને તેના કાર્યના અભ્યાસ માટે નોબેલ મળ્યો. ડૉ.યોનાથનું સંશોધન પ્રોટીનના બાયોસિન્થેસિસ(જૈવિક ઘટકોના સમન્વય)અને તેને લકવાગ્રસ્ત કરીદેતા એન્ટિબાયોટિક્સ પર કેન્દ્રિત છે.

ડૉ.વેંકટરામન રામક્રિષ્ણન:2009
ક્ષેત્રઃરસાયણ વિજ્ઞાન(કેમિસ્ટ્રી)
વિશેષતાઃરિબોઝોમનું માળખું અને તેના કાર્યના અભ્યાસ માટે નોબેલ મળ્યો.તામિલનાડુના ચિદમ્બરમમાં 1952માં જન્મેલા ડૉ.વેંકટરામને 2009માં નોબેલ પુરસ્કાર મેળવીને ભારત ઉપરાંત ગુજરાતને પણ ગૌરવ અપાવ્યું છે.

ડૉ.ડેવિડ જે.ગ્રોસ:2004
ક્ષેત્રઃભૌતિક વિજ્ઞાન(ફિઝિક્સ)
વિશેષતાઃન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનને એકબીજા સાથે જોડી રાખતાં બળ વિશેની સ્ટ્રોંગ ઇન્ટરએક્શન થીયરીમાં એસિમ્પ્ટોટીક ફ્રિડમની નવી શોધ કરવા માટે નોબેલ અપાયો.

ડૉ.સર્જ હેરોશ:2012
ક્ષેત્રઃભૌતિક વિજ્ઞાન(ફિઝિક્સ)
વિશેષતાઃપ્રકાશ કણો(ફોટોન્સ)અને અણુઓ અલગ હોવા છતાં હમેંશા આસપાસના વાતાવરણ સાથે પ્રક્રિયા કરતાં રહે છે.આ સ્થિતિમાં આ ફોટોન્સ અને એટમ્સ(અણુઓ)ની એકબીજા સાથેની વર્તણૂંક તેમની મૂળ સ્વાભાવિક વર્તણૂંકથી અલગ હોય છે.ડૉ.હેરોશે આ કણોની એકલ વર્તણૂંકને માપવાની પ્રાયોગિક પદ્ધતિનું સંશોધન કર્યું. ડૉ.હેરોશનો જન્મ 1944માં કાસાબ્લેન્કામાં થયો હતો.પેરિસ VI યુનિવર્સિટીમાંથી 1971માં પીએચ.ડી અને સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી પોસ્ટ ડોક્ટરલ રિસર્ચ બાદ તેમણે પેરિસ VI યુનિવર્સિટીમાં ક્વૉન્ટમ ફિઝિક્સના પ્રોફેસર તરીકે શિક્ષણ અને સંશોધન કાર્ય કર્યું.હાલમાં તેઓ કોલેજ દ ફાન્સના પ્રોફેસર ઇમેરિટસ તરીકે કાર્યરત્ છે.

ડૉ.વિલિયમ ઈ.મોર્નર:2014
ક્ષેત્રઃરસાયણ વિજ્ઞાન(કેમિસ્ટ્રી)
વિશેષતાઃફ્લ્યુઓરેસીન માઇક્રોસ્કોપીના વિકાસ માટે નોબેલ પ્રાઇઝ અાપવામાં અાવ્યો.સુપર રિઝોલ્યુશન ઇમેજિંગની મદદથી કોષોમાં પરમાણુઓને શોધી તેને ત્રિપરિમાણિય(થ્રીડી)ઇમિજંગમાં કેવી રીતે રજૂ કરી શકાય તેનું સંશોધન કરે છે.

ડૉ.હેરોલ્ડ ઈ.વેર્મસ:1989
ક્ષેત્રઃમેડિસિન
વિશેષતાઃકોષોમાં કેન્સરની શરૂઆત કેવી રીતે થાય છે તેની શોધ કરી નોબેલ મેળવ્યો.તે હાલ મેયેર કેન્સર સેન્ટર ઑફ વીલ કોર્નેલ મેડિસિનમાં યુનિવર્સિટી પ્રોફેસર ઑફ મેડિસિન તરીકે કાર્યરત્ છે.

ડૉ.હાર્ટમુટ મિશેલ:1988
ક્ષેત્રઃરસાયણ વિજ્ઞાન(કેમિસ્ટ્રી)
વિશેષતાઃફોટોસિન્થેટીક રિએક્શન સેન્ટરના ત્રિપરિમાણિય માળખાનું નિર્ધારણ કરવા નોબેલ.

ડૉ.રેન્ડી શૅકમેન:2013
ક્ષેત્રઃ મેડિસિન
વિશેષતાઃકોષો દ્વારા ઉત્પાદિત થતાં ઇન્સ્યુલિન અને અન્ય અંતઃસ્ત્રાવોને કોષની બહાર કેવી રીતે સ્થાનાંતરીત કરવામાં આવે છે તે પરિવહન પ્રક્રિયાનું નિયંત્રણ કરવાની શોધ માટે નોબેલ.

ડૉ.રિચર્ડ રોબર્ટ્સ:1993
ક્ષેત્રઃમેડિસિન
વિશેષતાઃવિભાજિત જનીનોની શોધ માટે નોબેલ મળ્યો.આ જીનોમના સિક્વન્સિંગ માટે પ્રયોગશાળાએ કોમ્પ્યુટરના ઉપયોગની શરૂઆત કરી હતી.

ગુણોત્સવ-7

ગુણોત્સવ-7

પાંડવો અને કૌરવો ગુરુ દ્રોણ ના આશ્રમમા જ અભ્યાસ કરતા.

તો શું હસ્તિનાપુરનું રાજકારણ તેમનો ગુણોત્સવ કરવા જતું..?

એક જ આશ્રમ માં ભણતા સમર્થ શિક્ષક ના શિષ્યો નો ગ્રેડ સમાન ન હતો રહેતો.

પાંડવો A ગ્રેડ ના અધિકારી બનતા તો કૌરવો E ગ્રેડ મેળવવામાં પાછી પાની કરે તેમ ન હતા.

આમાં દોષ કોનો દ્રોણ નો..??

ભર ચોમાસે મોરનો ટહુકો જો આપણા હૃદય ને ના ભીંજવી શકે તો એમાં દોષ મોર નો કે પછી આપણા હૃદય નો...?!!

ગુણોત્સવ શબ્દ જ યોગ્ય નથી. ઉત્સવ હોય ત્યાં દરેકના મોઢા પર પ્રસન્નતા હોય છે.

ગુણોત્સવ શબ્દ જ યોગ્ય નથી. ઉત્સવ હોય ત્યાં દરેકના મોઢા પર પ્રસન્નતા હોય છે. અહી તો વિદ્યાર્થીના મોઢા પર કુકર જેટલું ને માસ્તરના મોઢા પર બોઈલર જેટલું દબાણ દેખાય છે. આને ઉત્સવ કહેવો જ કેમ? જેમા ભણેલાઓનું મૂલ્યાંકન અભણ કરે. વહીવટી અધિકારિઓ (અહિ વહીવટ શબ્દને બીજા અર્થમાં ન લેવો.) ગુરૂને સામે ઉભો રાખી ખખડાવશે. વિદ્યાર્થી બીચારો બની આ દ્રશ્ય જોશે. પછી અધિકારીઓ દ્વારા કહેવામાં આવશે આ બાળકને મૂલ્ય શીખવો. મિત્રો રજનીશ એમ કહેતા શિક્ષક નિર્ભય નહી પણ અભય હોવો જોઈએ. એને બદલે આજે શિક્ષકને ગુણોત્સવના નામે ધાક કહો કે ધમકી પણ શિક્ષકને બીકણ બનાવી દિધો એ વાસ્તવિક છે. અને એક બીજા શિક્ષક વચ્ચે ખટરાગ થવા લાગ્યો છે. જેમકે આજ કાલ સીઆરસી બીઆરસી  શિક્ષકોમાંથી જ હોવા છતાં શિક્ષકો અને તેમની વચ્ચે વૈમન્સય ઉભુ કરી દીધુ. હવે ગુણોત્સવ બાદ અપરપ્રા. અને પ્રા. વચ્ચે ખાય થવાની. કારણ અપર ને પ્રા વચ્ચે પગારમાં કોઈ ફેર નહી અને એજ્યુ. ઉચુ અને વધુ કામ છતાં પરિણામ ઉચ્ચવાળાનુ જ નબળુ આવશે. અને એની એસબી માં નોધ થશે. ઓશુ એજ્યુ અને એટલો જ પગાર પહેલું બીજુ ધો ભણાવનારને કૌઈ મૂલ્યાકન નહી. એટલે માનસિક તનાવ વધશે જ. બીજુ કેટલીક શાળા ઓને એકવાર પણ બાહ્યમુલ્યાંકન આવયું જ નથી રોડ ટચ સારી શાળા દર વખતે આવ્યા જ કરે.
    ખેર, ગૂરુની પરિક્ષા ઈજનેર કે અન્ય નેતા કરે એનાથી મોટું શિક્ષણનું અપમાન શું હોય? પ્રતિજ્ઞા પત્રમાં કોઈ મંત્રી કે કલેકટર નહી શિક્ષકો પ્રત્યે આદર રાખીશ એવું વાક્ય આવે એમાંથી હવે શિક્ષક શબ્દ કાઢી નાખો. કાં તો આવનાર પેઢી માં નિષ્ઠા અને મૂલ્યની અપેક્ષા ન રાખૌ કયાં ગુરૂઓ ને પાછી જુની પ્રતિષ્ઠા અપાવો.. ચાણ્કયના વારસદારો ને હવે લોહી ઉકળવું જોઈએ...

બાળકના ગુણોનો ઉત્સવ કરવો એ લાંબા ગાળાની પ્રક્રિયા છે, નહિ કે.. શાળાદીઠ એક દિવસનો કાર્યક્રમ!!

જે મિત્રો શિક્ષક નથી એમને જાણ ખાતર તા.૧૬/૧૭/૧૮-૧-૨૦૧૭ ના રોજ બધી સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓમાં ગુણોત્સવ ઉજવવાનો છે, જેમાં મોટા પદાધિકારીઓ આવીને શાળાનું મૂલ્યાંકન કરશે!! ..અને બાળકનું?? જો એવો સવાલ થતો હોય તો.. તો ખબર નહિ આનો જવાબ શું આપવો?? પણ જવાબમાં એક વાત યાદ આવે છે..

પક્ષી વેચવા વાળા પાસે એક માણસ પોપટ ખરીદવા આવે છે, અને એક પોપટનો ભાવ પૂછે છે. તો વેચનારે જવાબ આપ્યો ,"100 રૂપિયા! આ પોપટ રામ-રામ બોલે છે!!"

પેલા ખરીદનારે બીજા પોપટનો ભાવ પૂછ્યો, તો વેચનારે કહ્યું,"500 રૂપિયા!! આ પોપટ રામ-રામ ની સાથે સીતારામ અને જેશીક્રશ્ન પણ બોલે છે!!"

ખરીદનારે ત્રીજા પોપટનો ભાવ પૂછ્યો, તો વેચનારે જવાબ આપ્યો," 1000 રૂપિયા!! આ પોપટ રામરામ, સીતારામ અને જેશીક્રશ્ન્ની સાથે સાથે ગુડમોર્નિંગ, ગુડઆફ્ટર નુન એવું બધું પણ બોલે છે !!"

ખરીદનારે હજુ એક પોપટનો ભાવ પૂછ્યો, તો વેચનારે કહ્યું, "આ પોપટનો ભાવ 2500 રૂપિયા છે કારણ કે એ બીજા બધાની સાથે ઘરના બધા જ સભ્યો અને તમારા ધરે આવનાર મહેમાનની સાથે પણ વાતો કરે છે!!"

ખરીદનારની નજર હવે ખૂણામાં એકલા બેઠેલા એક પોપટ પર પડી!! એણે પૂછ્યું,"આ કેમ એકલો બેઠો છે? એનો ભાવ શું છે?"

વેચનારે કહ્યું, "સાહેબ એ પોપટ બહુ મોંઘો છે. એનો ભાવ 10000 રુપીયા છે!!"

"કેમ ? એને એવું તો શું આવડે છે ??" ખરીદનારે પૂછ્યું  .

વેચનારે કહ્યું, "એને એવું કશું નથી આવડતું, જેવું બીજાને આવડે છે.. પણ એ જયારે બોલે છે ને ત્યારે બાકીના બધા ચુપ થઇ જાય છે!! એ આ બધાનો લીડર છે !!"

.........તો મોરલ ઓફ ધ સ્ટોરી ,

ગુણોત્સવમાં આવા લીડરશીપ અને બીજા એના જેવા બીજા એકસટ્રા ગુણોમાં (જેમ કે, ચિત્ર દોરવું, વક્તવ્ય આપવું, ગીત ગાવું  ... વગેરે વગેરે!!) પારંગત હોય એવા બાળકોનું મૂલ્યાંકન '0 (શૂન્ય)' થવાનું છે... કારણ કે એને વાંચતા, લખતા, ગણતા અને પોતાના ધોરણનું પુસ્તકિયું જ્ઞાન આવડતું નથી!!

હંમ.. મતલબ કે પઢાવેલા પોપટની કિંમત આપણી એજ્યુકેશન સિસ્ટમમાં (.. કદાચ આ સિસ્ટમમાં જ ..!!) વધારે છે, અને કોઈ એક ક્ષેત્રની સ્વતંત્ર વિચારધારાની કિંમત શૂન્ય!!

ગુણ+ ઉત્સવ = ગુણોત્સવ... બાળક ઉંમર વધવાની સાથે, જે ગુણો(મૂલ્યો)ને, પોતાની આસપાસના  વાતાવરણ, સમાજ, માતાપિતા અને શિક્ષકોમાંથી શીખ્યો છે, તેને ઓળખવાની પ્રક્રિયા એટલે જ (...હું માનું છું એ!)  ગુણોત્સવ..!!!  આખરે એ ગુણો થકી જ તો બાળક પોતાનું આવનારું જીવન જીવવાનો છે... જો એ સારા ગુણો શીખ્યો હશે તો સારું જીવન (..અહી પણ પ્રશ્નાર્થચિન્હ મુકવું પડે એમ છે!) જીવશે, નહીતર નહિ!!

શિક્ષક તરીકેના મારા 32 વર્ષના અનુભવમાંથી મેં જોયું છે,,, ઘણા બાળકોની યાદશક્તિ સારી હોય છે,(જેને આપણે હોશિયાર કહીએ છીએ!!) અને ઘણાની સમજશક્તિ!!(મધ્યમ અથવા નબળો!!) ઘણા સારું લખી-બોલી શકે છે, તો ઘણા સારું રમે છે! ઘણા સારી લીડરશીપ કરી શકે છે, તો ઘણા સારી ખેતી!! ઘણા સારું ગાય છે, તો ઘણા સારું મૌન પાળે છે!! મેં એવા બાળકો પણ જોયા છે, જે હોશિયાર હોઈ, ઘમંડમાં વડીલોને પણ ઉતારી પાડે છે, અને એવા ઠોઠ નિશાળિયા પણ જોયા છે, જે દરરોજ સાહેબનો માર ખાતા હોવા છતાપણ તેમને માન આપવાનું ચૂકતા નથી!! મેં અનુભવ્યું છે કે દરેકમાં એક સ્પાર્ક હોય છે, તો શું તે સ્પાર્કનું મૂલ્ય... જે તે ધોરણના પુસ્તકિયા(..કે ગોખણીયા??) જ્ઞાનના મૂલ્ય કરતા ઓછું કીમતી છે?? આ વાત સમજી શકનાર શિક્ષક (..અને સરવાળે બાળક પણ) ગુણોત્સવ ગ્રેડેશનમાં નીચલા ગ્રેડ મેળવે છે... કારણ કે તેઓ વિષયવસ્તુના ૭૦% સુધી પહોચી શક્યા નથી!! આપણે દરેકે આ અનુભવેલું છે કે કેટલાક લોકો એવા હોય છે કે જેઓં અમુક ધોરણ સુધી સાવ ઠોઠ હોય છે, અને પછી... ના જાણે તેમનામાં શું પરિવર્તન આવી જાય છે કે તેઓ અત્યંત હોશિયાર વ્યક્તિ તરીકે ઉભરી આવે છે!!! ..તો શું તેમની આવી શક્તિઓને આમ ટકાવારીમાં વિભાજીત કરી દેવાની?? ..મારો કહેવાનો મતલબ માત્ર એટલો જ છે કે કોઈ બાળકની વિશિષ્ટ શક્તિઓને ઓળખીને પણ એવું કેવી રીતે ભાખી શકીએ કે.. આ હોશિયાર, મધ્યમ કે ઠોઠ છે???

ખરેખર તો એક શિક્ષક(=માતાપિતા=સમાજ) તરીકે આપણે બાળકના સ્પાર્કને ઓળખીને, તેના સારથિ બનવાનું છે... નહિ કે,, આપણો કક્કો ઘૂટાવીને (ભણાવી નાખીને!!) તેના સ્વતંત્ર વિચારોને બાંધી નાંખનાર જેલર!!! ...અને ખાસ બીજું એ કે, બાળકના ગુણોનો ઉત્સવ કરવો એ લાંબા ગાળાની પ્રક્રિયા છે, નહિ કે.. શાળાદીઠ એક દિવસનો કાર્યક્રમ!!

👉🏼
*_આ વાત ગમે તો શેર કરજો._*